12 oktober 2026
Prof. Dr. Ido de Haan

Ido de Haan is hoogleraar Politieke Geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, gespecialiseerd in de moderne geschiedenis van West-Europa, regimewisselingen, revoluties en grootschalig geweld, en de geschie-denis van democratie en politiek denken. Hij publiceerde in binnen- en buitenland. Eind september verschijnt het door zijn afdeling gezamenlijk geschreven boek “Democratie in crisis”.

Toelichting thema:
De discussie over de democratie wordt vaak in alarmistische termen gevoerd: de democratie is in crisis, op sterven na dood, of eigenlijk al overleden. Opvallend is dat deze diagnoses niet nieuw zijn, maar al te horen sinds het einde van de negentiende eeuw – het moment waarop democratie niet alleen als onvermijdelijke, maar in beginsel als de beste staatsvorm werd omarmd. Even opvallend is dat in deze diagnoses steeds weer andere problemen van de democratie worden aangewezen. In deze lezing zal worden belicht hoe de veelvormige crises van de democratie het gevolg zijn van het gegeven dat democratie geen eenduidig verschijnsel is. Democratie is een instabiel amalgaam van uiteenlopende principes (zoals volkssoevereiniteit, rechtsstaat, vrijheid en gelijkheid), en van uiteenlopende instituties en praktijken (zoals het universeel kiesrecht, strijd tussen politieke partijen, en het parlementaire debat) – ieder met hun eigen historische wortels en ontwikkeling. De spanning tussen deze onderdelen leidt tot steeds weer andere crises van de democratie. Een cruciale vraag is dan wanneer deze spanning zo hoog oploopt dat de democratie daaronder bezwijkt – en hoe dat voorkomen zou kunnen worden. Deze bijeenkomst legt een basis voor de rest van de reeks.