Inleiding op het thema ‘Democratie onder druk’
Democratie lijkt voor velen in de westerse wereld iets vanzelfsprekends, maar is dat allerminst. Het begrip democratie is niet eenduidig en krijgt op verschillende plekken een andere invulling. De democratie is een bestuursvorm, een verzameling waarden én een manier van samenleven die voortdurend in beweging is. In deze tijd van snelle maatschappelijke, geopolitieke, economische en technologische veranderingen staat democratie wereldwijd onder druk, terwijl zich tegelijkertijd nieuwe vormen en mogelijkheden ontwikkelen. Deze lezingenserie verkent democratie daarom niet als een vaststaand gegeven, maar als een dynamisch en vaak kwetsbaar proces. In zeven bijeenkomsten gaan we in op de fundamenten en de actuele uitdagingen van democratie. De eerste bijeenkomst staat in het teken van de basisvragen: wat te verstaan onder het begrip democratie en hoe is het begrip en de praktijk in de loop van de tijd veranderd?
In de volgende drie bijeenkomsten staan de ontwikkelingen die democratische systemen kunnen ondermijnen centraal: Wat is de invloed van populisme, polarisatie en een in zichzelf gekeerde bestuurscultuur op de democratie? Hoe beïnvloeden sociale ongelijkheid en economische verhoudingen de democratische processen? Wat zijn de gevolgen van de voortschrijdende technologie en AI voor het democratisch bestel?
Daarna besteden de sprekers aandacht aan de krachten in de samenleving die kunnen bijdragen aan het zich aanpassen van de democratie aan de veranderende wereld: Hoe ziet betrouwbaar leiderschap er uit en welke institutionele kaders zijn nodig? Wat is de rol van burgers om de democratische processen in een samenleving te waarborgen?
Tot slot kijken we vooruit: Hoe kan de democratie zich vernieuwen en aanpassen, welke basisprincipes moeten daarbij centraal staan en welke consequenties heeft dat voor de samenleving?
Overzicht Programma
2026
| Datum | Spreker | Titel / Onderwerp | |
|---|---|---|---|
| 12 oktober |
Prof. Dr. Ido de Haan |
Permanente crisis van de democratie |
Meer |
| 9 november |
Prof. Dr. Rutger Claassen |
Economische macht als democratische blinde vlek |
Meer |
| 14 december |
Prof. Dr. Evelien Tonkens |
Democratie in tijden van populisme en polarisatie |
Meer |
2027
| Datum | Spreker | Titel / Onderwerp | |
|---|---|---|---|
| 8 februari |
Prof. Dr. Bart Jacobs |
Digitale autonomie |
Meer |
| 1 maart |
Prof. Dr. Paul ’t Hart |
Publiek leiderschap |
Meer |
| 12 april |
Prof. Dr. Menno Hurenkamp |
Wie bemoeien zich (niet) met democratie? |
Meer |
| 10 mei |
Dr. Jurriën Hamer |
De toekomst van de democratie: een nieuwe balans tussen vrijheid en begrenzing |
Meer |